Απόφαση ·
ΕΑΔΗΣΥ 1920/2026: Η αναγωγή της ποσότητας σε διαφορετική συσκευασία δεν συνιστά νέα προσφορά
Η ΕΑΔΗΣΥ έκρινε ότι η αναγωγή ποσότητας σε μικρότερη συσκευασία, με σταθερή τιμή μονάδας, είναι επιτρεπτή διευκρίνιση κατ' αρ. 102 ν. 4412/2016. Αν η διακήρυξη επιτρέπει διαφορετική συσκευασία με αναγωγή στην ποσότητα, η αύξηση των τεμαχίων με την ίδια τιμή μονάδας κατά την παροχή συνιστά επιτρεπτή διόρθωση υπολογισμού
Σε προδικαστική προσφυγή που χειρίστηκε το γραφείο μας εκδόθηκε η ΕΑΔΗΣΥ 1920/2026.
Το επίμαχο ζήτημα: μικρότερη συσκευασία και «αναγωγή στην ποσότητα»
Η τεχνική έκθεση ζητούσε μυζήθρα σε συσκευασία 500 gr, συνολικά 975 τεμάχια (μαζί με το δικαίωμα προαίρεσης), δηλαδή 487,5 kg. Η εταιρεία Α δήλωσε στο έντυπο οικονομικής προσφοράς συσκευασία 350 gr, τιμή 3,69 € ανά τεμάχιο και 975 τεμάχια. Στην τεχνική της προσφορά αναγράφονταν και τα δύο μεγέθη (500 gr και 350 gr), ενώ σε άλλο τμήμα της ίδιας ομάδας είχε δηλώσει 500 gr με την ίδια τιμή.
Το κανονιστικό πλαίσιο του διαγωνισμού περιείχε τρεις κρίσιμες ρυθμίσεις:
Όρος 1.3 της διακήρυξης: αν η συσκευασία διαφέρει από εκείνη των τεχνικών προδιαγραφών, ο οικονομικός φορέας «θα κάνει αναγωγή στην ποσότητα του τροφίμου» όπως ορίζεται στην τεχνική έκθεση.
Όρος 2.4.4: η τιμή δίνεται σε ευρώ ανά μονάδα μέτρησης (τεμάχιο ή κιλό) και είναι σταθερή καθ' όλη τη διάρκεια της σύμβασης.
Διευκρίνιση της επιτροπής (Φεβρουάριος 2026): διαφορετική συσκευασία γίνεται δεκτή, εφόσον το προϊόν πληροί τις προδιαγραφές και «η τιμή θα αναχθεί στην απαιτούμενη ποσότητα για λόγους συγκρισιμότητας».
Η επιτροπή διαγωνισμού κάλεσε την Α, κατ' άρθρο 102, να επιλέξει: είτε να δηλώσει ότι το 350 gr ήταν πρόδηλο σφάλμα και προσφέρει 500 gr με την ίδια τιμή, είτε, αν πράγματι προσφέρει 350 gr, να τεκμηριώσει πλήρως την αναγωγή «τόσο της τιμής όσο και της προσφερόμενης ποσότητας». Η προθεσμία που δόθηκε ήταν τέσσερις ημέρες. Η Α απάντησε εμπρόθεσμα ότι προσφέρει 350 gr προς 3,69 € και ότι, σύμφωνα με την αναγωγή, η ποσότητα που προκύπτει είναι 1.393 τεμάχια.
Η επιτροπή, και στη συνέχεια η δημοτική επιτροπή, έκριναν ότι η Α δεν επέλεξε καμία από τις δύο εναλλακτικές. Κατά την κρίση τους, αύξησε την ποσότητα χωρίς να μειώσει την τιμή μονάδας, με αποτέλεσμα αύξηση της αξίας του είδους κατά 42,9%. Αυτό χαρακτηρίστηκε ανεπίτρεπτη νέα προσφορά, ανεξαρτήτως επίδρασης στην κατάταξη, και η προσφορά απορρίφθηκε για όλη την ομάδα βάσει του όρου περί υποχρεωτικής κάλυψης όλων των ειδών.
Η σκέψη 31: το σκεπτικό βήμα προς βήμα
Η ΕΑΔΗΣΥ δέχθηκε τους λόγους Β΄, Γ΄, Δ΄, Ε΄ και Ζ΄ της προσφυγής και έκρινε ότι η απάντηση της Α ήταν νόμιμη διευκρίνιση, όχι νέα προσφορά. Το σκεπτικό αναπτύσσεται στα εξής βήματα.
Οριοθέτηση της διαφοράς. Από την προσβαλλόμενη πράξη προκύπτει ότι η απόρριψη στηρίχθηκε τελικά μόνο στη μυζήθρα. Γι' αυτό οι αιτιάσεις για το δεύτερο είδος του αιτήματος διευκρινίσεων (γάλα εβαπορέ 410 gr αντί 400 gr) κρίθηκαν αλυσιτελείς.
Τι επιτρέπει το κανονιστικό πλαίσιο. Από τους όρους 1.3 και 2.4.4 και τη διευκρίνιση του Φεβρουαρίου η Αρχή συνάγει τέσσερις προτάσεις: (α) δεν απαγορεύεται διαφορετική συσκευασία· (β) επιτρέπεται αναγωγή στην ποσότητα· (γ) η αναγωγή γίνεται σύμφωνα με την τεχνική έκθεση· (δ) η τιμή δίνεται ανά μονάδα και μένει σταθερή.
Η ασάφεια δικαιολογούσε κλήση. Η προσφορά ανέγραφε δύο μεγέθη συσκευασίας για το ίδιο είδος με την ίδια τιμή. Η αναθέτουσα αρχή ορθώς κάλεσε την Α να αποσαφηνίσει την προσφορά της.
Όλα τα δεδομένα προϋπήρχαν. Η συσκευασία των 350 gr και η τιμή των 3,69 € είχαν ήδη δηλωθεί στην προσφορά. Η ζητούμενη ποσότητα είχε οριστεί από την ίδια την αναθέτουσα αρχή στη διακήρυξη.
Η αύξηση των τεμαχίων ήταν αναγκαία συνέπεια. Για να γίνει η προβλεπόμενη αναγωγή στην ποσότητα με την ίδια τιμή μονάδας, η Α «αυτονόητα» θα αναμόρφωνε τα τεμάχια (975 → 1.393). Το ίδιο ισχύει για την αύξηση της αξίας του είδους κατά 1.542,42 € (+42,9%) και της συνολικής προσφοράς.
Η ίδια η αναθέτουσα αρχή ζήτησε την αναγωγή. Η πρόσκληση ζητούσε πλήρη τεκμηρίωση της αναγωγής τόσο της τιμής όσο και της ποσότητας. Η επιτρεπόμενη αναγωγή με την ίδια τιμή μονάδας είχε ως «αυτόθροο αποτέλεσμα» την αναμόρφωση των τεμαχίων και της αξίας του είδους.
Ο νομικός χαρακτηρισμός. Η μεταβολή του γινομένου «τιμή × ποσότητα» δεν ισοδυναμεί με ανεπίτρεπτη μεταβολή της προσφοράς κατά το άρθρο 102 και τον όρο 3.1.2.1 της διακήρυξης. Αντίθετα, οδήγησε σε επιτρεπτή διόρθωση υπολογισμού κατά την επεξήγηση του αρχικού περιεχομένου της προσφοράς. Η απόρριψη ήταν επομένως μη νόμιμη.
Επέκταση στο ίδιο είδος άλλου τμήματος. Η προσφεύγουσα είχε επισημάνει ότι η ίδια ερμηνεία πρέπει να ελεγχθεί και για το ίδιο είδος στο τμήμα του Κέντρου Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων. Η Αρχή έκρινε ότι η ίδια λύση εφαρμόζεται αναλόγως, «για την ταυτότητα του λόγου».
Οι διαδικαστικοί λόγοι δεν εξετάστηκαν. Αφού η απόρριψη ακυρώθηκε επί της ουσίας, παρέλκει ως αλυσιτελής η εξέταση της προθεσμίας των τεσσάρων ημερών (αντί του ελάχιστου δεκαημέρου του άρθρου 102 παρ. 1) και της αρμοδιότητας του αποφαινόμενου οργάνου να ζητήσει περαιτέρω διευκρινίσεις.
Η αριθμητική επιβεβαιώνει την κρίση. Όπως είχε υποστηρίξει η προσφεύγουσα, η «αναγωγή της τιμής» και η «αναγωγή της ποσότητας» εκφράζουν το ίδιο μέγεθος. Η τιμή 3,69 € ανά 350 gr αντιστοιχεί σε 5,27 € ανά ισοδύναμη συσκευασία 500 gr. Επί 975 συσκευασιών αναφοράς αυτό δίνει 5.139,64 €, πρακτικά όσο τα 1.393 × 3,69 € = 5.140,17 € (η διαφορά των 0,53 € οφείλεται στη στρογγυλοποίηση). Η μόνη εκδοχή που θα διατηρούσε την αρχική αξία θα ήταν μείωση της τιμής μονάδας στα 2,58 €. Αυτή θα ήταν πράγματι μεταβολή δηλωμένου στοιχείου της προσφοράς.
Η σημασία της σκέψης 31 ως νομολογίας
Η σκέψη 31 εφαρμόζει τη γνωστή διάκριση «διευκρίνιση ή νέα προσφορά» σε ένα πεδίο πολύ συχνό στην πράξη, αλλά λίγο φωτισμένο: τους διαγωνισμούς με τιμή μονάδας και ρήτρα αναγωγής συσκευασίας. Η αξία της βρίσκεται σε ένα λειτουργικό κριτήριο. Κρίσιμο δεν είναι αν άλλαξε κάποιος αριθμός, αλλά αν άλλαξε η δεσμευτική βούληση του προσφέροντος.
Τιμή μονάδας και συνολική αξία
Όταν η προσφορά δίνεται ανά μονάδα μέτρησης, το δεσμευτικό οικονομικό στοιχείο είναι η τιμή μονάδας. Η συνολική αξία είναι απλό γινόμενο της τιμής επί την ποσότητα που ορίζει η αναθέτουσα αρχή. Αν η διόρθωση αγγίζει μόνο τον πολλαπλασιαστή, και αυτός προκύπτει υποχρεωτικά από τη διακήρυξη, η προσφορά δεν αλλάζει· αλλάζει μόνο η αριθμητική της αποτύπωση.
Το κριτήριο: μονοσήμαντος υπολογισμός, όχι νέα βούληση
Από τη σκέψη 31 συνάγεται ότι μεταβολή αριθμών κατά τη διευκρίνιση είναι επιτρεπτή όταν συντρέχουν σωρευτικά τρία στοιχεία:
1. όλοι οι παράγοντες του υπολογισμού προϋπήρχαν της λήξης της προθεσμίας υποβολής (συσκευασία, τιμή, ζητούμενη ποσότητα)·
2. ο τρόπος υπολογισμού ορίζεται από τα ίδια τα έγγραφα της σύμβασης (εδώ, η ρήτρα αναγωγής του όρου 1.3)·
3. το αποτέλεσμα είναι αριθμητικά μονοσήμαντο και δεν αφήνει στον προσφέροντα περιθώριο επιλογής.
Τότε η διευκρίνιση αφορά στοιχεία των οποίων ο προγενέστερος χαρακτήρας είναι αντικειμενικά εξακριβώσιμος, όπως απαιτούν το άρθρο 102 ν. 4412/2016 και ο όρος 3.1.2.1 της διακήρυξης. Αντίθετα, αλλαγή της τιμής μονάδας, του προϊόντος ή του μεγέθους συσκευασίας μετά το άνοιγμα θα εξέφραζε νέα βούληση και θα συνιστούσε νέα προσφορά.
Ένταξη στη νομολογία του ΔΕΕ
Το άρθρο 102 μεταφέρει το άρθρο 56 παρ. 3 της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ. Κατά πάγια νομολογία του ΔΕΕ, μια προσφορά κατ' αρχήν δεν τροποποιείται μετά την κατάθεσή της. Επιτρέπεται όμως η διόρθωση ή συμπλήρωσή της σε επιμέρους σημεία, ιδίως όταν απαιτείται απλή διευκρίνιση ή διόρθωση πρόδηλων σφαλμάτων, εφόσον δεν καταλήγει σε νέα προσφορά (SAG ELV Slovensko, C-599/10· Manova, C-336/12· Archus και Gama, C-131/16, σκ. 29–33· MA.T.I. SUD και Duemme, C-523/16 και C-536/16, σκ. 39· Klaipėdos regiono atliekų tvarkymo centras, C-927/19, σκ. 93).
Η σκέψη 31 εντάσσεται ομαλά σε αυτό το πλαίσιο. Το «επιμέρους σημείο» είναι ο αριθμός των τεμαχίων, και κανένα στοιχείο που καθόρισε ελεύθερα ο προσφέρων δεν μεταβάλλεται. Ικανοποιείται επίσης η απαίτηση της Archus (σκ. 32) η διευκρίνιση να μην περιάγει τον προσφέροντα σε αδικαιολόγητα ευνοϊκή θέση: η προσφορά του έγινε ακριβότερη, όχι φθηνότερη.
Ένταξη στην εθνική νομολογία
Η ίδια η απόφαση (σκ. 12) επαναλαμβάνει την πάγια νομολογία του ΣτΕ (ενδεικτικά ΣτΕ 105/2025, 1339/2024, 56/2024, 1864/2023): η διευκρίνιση δεν μπορεί να οδηγεί σε νέα προσφορά ούτε να θεραπεύει ελλείψεις που τάσσονται επί ποινή αποκλεισμού. Η έννοια της «διόρθωσης υπολογισμού» συνδέεται με παλαιότερη νομολογία που, με βάση την αρχή της χρηστής διοίκησης, δέχεται τη διόρθωση γραφικών ή αριθμητικών σφαλμάτων της προσφοράς που οφείλονται σε παραδρομή (ΣτΕ 567/2008).
Χρήσιμη είναι η αντιπαραβολή με την ΕΑ ΣτΕ 219/2017. Εκεί η ασυμφωνία του συνολικού τιμήματος με τις επιμέρους καταχωρίσεις δεν θεωρήθηκε ήσσονος σημασίας ασάφεια, ιδίως επειδή η αποκατάσταση απαιτούσε πρόσθετους υπολογισμούς από στοιχεία εκτός των πινάκων της οικονομικής προσφοράς. Στην ΕΑΔΗΣΥ 1920/2026, αντίθετα, ο υπολογισμός επιβαλλόταν από ρητό όρο της διακήρυξης και όλα τα στοιχεία του βρίσκονταν ήδη στην προσφορά και στα έγγραφα της σύμβασης.
Οι λοιπές κρίσεις της απόφασης
Πέρα από τη σκέψη 31, η απόφαση περιέχει τέσσερις αυτοτελείς κρίσεις με πρακτικό ενδιαφέρον.
Εκπρόθεσμες απόψεις της αναθέτουσας αρχής (σκ. 7)
Η αναθέτουσα αρχή διαβίβασε τις απόψεις της περίπου δύο εβδομάδες μετά τη λήξη της δεκαπενθήμερης προθεσμίας του άρθρου 365 παρ. 1 ν. 4412/2016. Επειδή οι προθεσμίες του άρθρου είναι αποκλειστικές (παρ. 8), οι απόψεις δεν λήφθηκαν υπόψη (με επίκληση της ΣτΕ 1013/2025). Παρέλκει έτσι και η εξέταση του υπομνήματος της προσφεύγουσας επ' αυτών.
Σφάλματα στον πίνακα της αξιολόγησης (σκ. 30)
Ο πίνακας του εγκριθέντος πρακτικού απέδιδε στην προσωρινή ανάδοχο τις καθαρές αξίες της προσφοράς της προσφεύγουσας. Οι γραμμές του δεν αθροίζονταν, ενώ σε δύο γραμμές οι στήλες ΦΠΑ 13% και 24% ήταν εναλλαγμένες. Ελλείψει αιτιολογημένης απάντησης της αναθέτουσας αρχής, ο λόγος έγινε δεκτός και η υπόθεση αναπέμφθηκε για διόρθωση του πίνακα.
Ανακρίβειες στις δηλώσεις παραγωγού της ανταγωνίστριας (σκ. 34–36)
Η διακήρυξη απαιτούσε δήλωση χώρας παραγωγής, επιχειρηματικής μονάδας και τόπου εγκατάστασης για κάθε προϊόν. Στην προσφορά της Β, για ορισμένα είδη, είχε δηλωθεί εμπορικό σήμα αντί επωνυμίας παραγωγού, δύο διαφορετικές διευθύνσεις για τον ίδιο παραγωγό, και σε ένα είδος η διεύθυνση άλλου παραγωγού. Η Αρχή έκρινε ότι τα στοιχεία δεν έλειπαν παντελώς· υπήρχε πρόδηλη, εκ παραδρομής ανακρίβεια, δηλαδή ελάσσονα ασάφεια. Η αποδοχή της προσφοράς ακυρώθηκε και η αναθέτουσα αρχή οφείλει να καλέσει τη Β σε διευκρινίσεις κατ' άρθρο 102, χωρίς αλλαγή προϊόντος, μονάδας ή τιμής.
Δήλωση περί μη ρωσικής εμπλοκής (σκ. 41)
Η Β δεν υπέβαλε στη νέα διαδικασία τη δήλωση περί μη ρωσικής εμπλοκής (Κανονισμός (ΕΕ) 833/2014). Η πρόσκληση σε διαπραγμάτευση όμως απαριθμούσε στα δικαιολογητικά συμμετοχής μόνο το ΕΕΕΣ, και η επιτροπή είχε σημειώσει τη δήλωση με την ένδειξη «Δ/Υ», δηλαδή ως μη απαιτούμενη, και για τους δύο φορείς, όπως και την εγγύηση συμμετοχής. Κατά την Αρχή, ασάφειες των εγγράφων της σύμβασης δεν ερμηνεύονται εις βάρος του καλόπιστου διαγωνιζομένου (άρθρο 53 παρ. 1 ν. 4412/2016). Ο λόγος απορρίφθηκε, με την επισήμανση ότι η αναθέτουσα αρχή μπορούσε να ζητήσει σχετική διευκρίνιση.
Το περιεχόμενο παρέχεται για γενική ενημέρωση και δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική συμβουλή. Η επικοινωνία δεν συνιστά από μόνη της ανάληψη εντολής.
← Όλες οι δημοσιεύσεις